Weblog
- Is Zwarte Piet een nationale Hitlergroet?
Over Zwarte Piet, de knecht van Sinterklaas, is al veel gezegd en geschreven. Maar lees eerst een stukje uit een Wikipedia-artikel over de sinterklaasviering in andere landen dan Nederland. Hieruit en uit ander diepgaand onderzoek blijkt dat men in andere landen geen karikaturen van Afrikanen/zwarte mensen gebruikt als hulp van Sinterklaas.
Nederland is de uitzondering. Hier, en sinds de jaren 60 van de 20e eeuw ook in België, kent men de figuur Zwarte Piet. Hier enkele foto's van de knechten uit andere landen:
Het Meertens Instituut is een onderzoeksinstituut dat zich bezighoudt met de bestudering en documentatie van Nederlandse taal en cultuur. Wetenschappers verbonden aan dit instituut hebben onderzocht sinds wanneer de figuur Zwarte Piet onderdeel is van de Nederlandse volkscultuur.
Het is een feit dat de sinterklaas viering pas sinds de 18e eeuw in Nederland bestaat, daarvoor bestond hier wel de Sint Nikolaas herdenking. Dit was een katholiek gebeuren, protestants nederland verfoeide dit alles omdat men tegen de verheerlijking van heiligen was. Het was zeker geen volksfeest. En deze sint had geen knechten en hulpjes.Dat bewijst wel deze tekening uit 1852 van C. van Schaik, uit een prentenboek genaamd Sint Nikolaasvertellingen voor de jeugd.
Toen was het de sint die beloonde voor goed gedrag en bestrafte wanneer een kind stout was.
Je weet, nu is de rol van bestraffer weggelegd voor de figuur Zwarte Piet.
Het Meertens instituut weet te melden dat het idee dat sinterklaas een knecht had zijn oorsprong heeft in het boek "de knecht van Sint Nikolaas" van Jan Schenkman uit 1850
In het jaar 1891 verscheen het boek "het feest van sinterklaas".
Waar de figuur genaamd Zwarte Piet zijn intrede deed.
Vanaf toen kennen de nederlanders de figuur Zwarte Piet in de volkscultuur.
Er doen verschillende urban-legends de ronde over de herkomst van Zwarte Piet, zo zou hij door de heilige sint op een slavenmarkt zijn gekocht. Dit verhaaltje blijkt verzonnen te zijn in recente jaren. Want de historische figuur Saint Nicolas, had geen helpers of hulpjes.
Het meest gebruikt argument die mensen gebruiken vóór zwarte Piet is dat het symbolisch de overwinning van het christendom over de islam weergeeft. De Moren waren de zwarte moslims die Spanje en Zuid Italië bijna 700 jaar overheersden. Deze overheersing duurde tot 1492. Het jaar waarin de Europeanen erin slaagden de Moren te verslaan.
Dit argument heeft wel een logisch element in zich maar klopt historisch niet want de historische Sint Nikolaas van Myra (Turkije) overleed al in het jaar 342 of 352. Bijna 400 jaar voor het ontstaan van de islam en dus honderden jaren voordat de Moren Spanje veroverden.
Het zwarte piettepakje is wel iets uit de Middeleeuwen. Het werd toen door zogenaamde pages gedragen.
Dit waren knechten van rijkere mensen. De gouden oorringen van de zwarte pieten zijn niet wat veel mensen denken
afkomstig van de Moren. Maar komen van de schilderijen uit de middeleeuwen waarop europese kunstenaars de Moren afbeeldden, zij kwamen weer op dat idee van de oorringen door de verhalen over noord-afrikaanse piraten die wel oorringen droegen.
Dat Sinterklaas uit Spanje komt is een verzinsel uit 1851. Pas toen was er de Introductie door Jan Schenkman van de stoomboot die uit Spanje komt. In het liedje Zie ginds komt de stoomboot.
Een ander argument die liefhebbers van Zwarte Piet altijd gebruiken is dat hij zwart is geworden doordat hij door schoorstenen klautert. Wel vreemd natuurlijk dat daarbij ineens kroeshaar en dikke lippen krijgt. In de engelstalige wereld kent men de figuur Santa Claus. Die wordt in het geheel niet zwart wanneer hij door schoorstenen klimt.
Een ander argument is dat Piet, vanuit Christelijk perspectief, de plaatsvervanger is van de Germaanse god Nörvi. Dit was een god van de nacht en hulp van de Germaaanse oppergod Wodan/Odin. Nörvi was dan wel god van de nacht maar werd altijd afgebeeld met een blanke huidskleur.
Feit is, dat Zwarte Piet pas in 1891 werd uitgevonden door een schrijver. Dit was 27 jaar na de afschaffing van de slavernij.
Racisme was toen niet een verwerpelijk iets maar gewoon de norm. Tot in alle geledingen van de maatschappij was de Nederlander uiterst racistisch. Het werd je met de paplepel ingegoten zogezegd.
Hier een prent uit die jaren waarop je ziet hoe een Nederlands kind werd geprogammerd op een foute wijze naar zijn medemensen te kijken. Zo leerde men aan kinderen het alfabet...
Hier een aantal titels van kinderboeken uit die tijd:
-Oki en Doki bij de nikkers
-Tien kleine nikkertjes
-Moortje nikker in Luilekkerland
Dit soort boeken waren zeer populair en men vond er niets vreemds aan deze bij de kruidenier te bestellen voor de kinderen. Ook in de verenigde staten was racisme de norm. Zo blijkt uit deze afbeeldingen voor commerciele doeleinden:
Ook was er in het begin van de 19e eeuw in de V.S. de opkomst van het minstrel fenomeen. Dit waren witte mensen die hun gezicht zwart maakten, hun lippen rood verfden en tijdens een theatershow een hele karikatuur neerzetten van de zwarte mens. Die volgens witte mensen in die tijd, dom waren en lui en ach je kent de rest. Deze shows waren vergelijkbaar met de populariteit van musicals in de moderne tijd. Je kan het natuurlijk ook zelf onderzoeken. Google maar eens 'blackface'.
Het lijkt meer dan aannemelijk dat de figuur Zwarte Piet gepantenteerd is op de minstrel shows. Er is het zwartgemaakte gezicht, de overdreven roodgemaakte lippen, en het neerzetten van stereotype zogenaamd "neger"-gedrag. Overeenkomsten die meer dan toevallig zijn...
En hier een aantal fotos die het ware gezicht van racisme in amerika laten zien. Lynching van Zwarte mannen was toen de normaalste zaak van de wereld. Het was geen misdaad...want de zwarte mens was wetenschappelijk en juridisch niet eens volwaardig mens. Daarom werd het doden van een zwarte man of vrouw juridisch meer gezien als
het doden van een koe of schaap.
Deze fotos zijn bedoeld als shocktherapie, zodat je aanvoelt waarom vooral zwarte mensen in Nederland
zo tegen de figuur zwarte Piet zijn. De zwarte piet figuur stamt uit een tijd toen de witte mens zijn zwarte medemens op de meest barbaarse wijze behandelde, zwarte piet is de vrucht van dat uiterst racistisch denken.
Met de erfenis van Nederlands slavernijverleden en het racisme dat hieruit wortel schoot in gedachten, is het niet zo moeilijk voor te stellen dat het zien van een zwarte piet vergelijkbaar is met een hitlergroet. Het is niet een pijnlijk iets maar doet je wel meteen terugdenken aan de grote misdaden tegen de menselijkheid.
Men zegt dat het een onschuldig kinderfeest is.Ben ik het gedeeltelijk mee eens. Het is vooral een feest voor de detailhandel, maar dat is weer een ander verhaal.
De minstrelshows zijn in Amerika afgeschaft, de witte Amerikaan liet zijn gevoel spreken en wist dat het gewoon fout was. Een volksfeest rondom sinterklaas en zijn hulpjes zal moeiteloos de 21e eeuw overleven.
Zwarte Piet zullen wij, hoeveel moeite het ook kost, achter moeten laten in barbaarse tijden.
Mvg,
Jerrel/Kofi
Reacties
In een Canadese stad hebben Nederlandse immigranten, die het sinterklaasfeest willen vieren ,besloten zwarte piet uit de feestelijkheden te verbannnen. Dit nadat Zwarte Canadezen hen erop hadden gewezen dat de figuur zwarte piet een element van racisme heeft. http://www.ad.nl/ad/nl/1000/Nieuws/article/detail/3050956/2011/11/26/Zwarte-Piet-verboden-tijdens-Sinterklaasfeest-Canada.dhtml
@Theodoor: Ik heb de link gevolgd en het artikel gelezen.Vraag me af of het is geschreven door de frauderende hoogleraar Diederik Stapel, omdat de manier waarop feiten daarin worden gepresenteerd zeer misleidend is. Fraude in de academische wereld schijnt eerder de norm te zijn dus houdt me ten goede wanneer de Waarheidszoekende Mens met skepsis op zulk soort artikelen reageert. 1*Men baseert het meest recente onderzoek naar de herkomst van zwarte piet ten dele op een boek uit 2009, waarin het boek van Jan schenkman, Sint Nicolaas en zijn knecht uit 1850, gereproduceerd is. Een moderne versie die misschien wel de vooroordelen en xenofobie van de schrijver Henk van Benthem reflecteerd. 2*Een andere bron is een artikel in een dagblad uit 1884. Nader bekeken, een zeer onbetrouwbare bron. Een zekere Albertingk Thijm verhaalt hierin over zijn kinderjaren in 1828 waar tijdens de sintviering een zwarte piet aanwezig was. Zou het kunnen zijn dat deze Albertingk Thijm een ouderwetse zwetser was? Die een spannend sinterklaasverhaaltje verzon om de racistische medemensen van toen te entertainen? Feit is dat er genoeg teksten en illustraties van sinterklaasvieringen voor het jaar 1850 bewaard zijn gebleven. In geen enkel BEWAARD GEBLEVEN bronmateriaal word melding gemaakt van een zwarte piet of zwarte knecht van de sint. We vertrouwen de oorspronkelijke bronnen, NIET de GEREVISEERDE versies.
Jerrel, bedankt voor het delen van deze blog. Uit ervaring weet ik dat de periode voor sinterklaas een moeilijke tijd is voor donker gekleurde mensen, ineens zijn we geen allochtonen, Surinamers, Antilianen of Afrikanen meer, voor en op de dag zelf 5 december worden wij Zwarte Pieten genoemd, m.a.w. de knechten van de witte man. Een duidelijker beeld van racisme kun je niet krijgen. Wie weet zullen in de komende 10 a 20 jaren de zwarte knechten van de witte man uit het straatbeeld verdwijnen en misschien ook dat idee van de witte mens dat hij superieur is aan de zwarte mens. Gran tangi Jerrel en ik kijk uit naar nog meer ontsluieringen van jou.
Als men zich op het Meertensinstituut wilt baseren, wel even de recentere publicaties meenemen. Het concept van de negerknecht met Sint Pieter als naamheilige lijkt een beetje ouder: http://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuwsbriefteksten/nieuwsbriefuitgelicht/143677-de-oudst-bekende-naam-van-zwarte-piet-pieter-me-knecht-1850
Eigen apartheidspolitiek heeft geen schrikbeeld uit het buitenland nodig. Ontdoe dat kinderfeest van racistiese elementen en voedt de jeugd met duidelijke en gerichte positieve opvoeding tot betere burgers dan hun geniepige racistiese ouders. Kinderen zijn kinderen - ongeacht hun kleur in deze multi-etnische samenleving.
Er komt een kentering bij het volk en hopelijk pakt men mijn betoog op, dat via een charme offensief van de handel met inzet van die charmante Petra's hun uiterlijk weer naar die lieve kassajuffrouw van de plaatselijke kruidenier terugkeert. Radikale metamorfose naar de werkelijkheid is natuurlijk niet weg .... zonder schmink.
@kelele nyingi.Als jij blind bent voor het feit dat het sinterklaasfeest NU, door de figuur zwarte piet, een element van racisme heeft en door Zwarte mensen negatief word ervaren dan is elke discussie met jou hierover zinloos. Ik googlede je naam, blijkt dat je een soort agent provocateur bent of heb ik het mis? Plaats jij reacties op forums om zinloze discussies uit te lokken en mensen te frustreren? Krijg je daarom permanente bans op sommige forums?
Een Godwin is het einde van iedere discussie met een volledige diskwalificatie van de gebruiker van dat drogargument. Ik heb dan ook wel even geaarzeld alvorens hier een reactie te plaatsen. Maar ik kan het natuurlijk toch niet laten. Overwicht. Macht. Politiek. Met schuldgevoel als hefboom. Daar gaat dit artikel over. Er wordt niet gekeken naar wat het sinterklaasfeest heden ten dage inhoudt en wat daarvan de concrete gevolgen zijn, maar er wordt veel werk gemaakt van een historische beschouwing, waarbij een bepaalde plausibiliteit en zelfs causaliteit worden gesuggereerd tussen tamelijk willekeurige historische feiten en gebeurtenissen, waarmee naar een vooraf vastgestelde conclusie wordt toegewerkt. Wat ik mis is een concreet verhaal, gebaseerd op feiten, hoe de beleving van het sinterklaasfeest nu bijdraagt aan een racistisch beeld van negers. Ik zie het niet. Ik merk het niet. Kinderen hebben een onschuldige kijk op de wereld. Als papa en mama zeggen, dat Sinterklaas bestaat en dat hij elk jaar met een boot vol cadeautjes uit Spanje komt om alle kinderen een leuke tijd te bezorgen, daarbij geholpen door een groot aantal vriendelijke, gulle, slimme, behendige, handige, vrolijke helpers, nemen zij dat voetstoots aan. Zij weten feilloos hoe Sinterklaas en Zwarte Piet eruit zien, want die dragen nogal onderscheidende kledij. Kinderen hebben heel goed in de gaten, dat die donkere jongen uit Somalië, die bij hen in de klas zit, niets met Zwarte Piet of Sinterklaas te maken heeft. Bovendien hebben kinderen, vanwege de aard van het kinderfeest, vrijwel uitsluitend positieve gedachten over Sint en Piet. Spannend? Jazeker! Maar LEUK spannend. Ik heb sterk de indruk, dat hiervan vooral een punt gemaakt wordt door mensen, die een zekere behoefte hebben zich te profileren, misschien wel oprecht bezorgd over racisme in het algemeen, en die de zelf opgeworpen controverse rond de Zwarte Piet als een soort hefboom gebruiken om hun politieke doelen na te streven. Dat kan je echter niet doen met een verwijzing naar het verleden; daarvoor zul je moeten aantonen dat het Sinterklaasfeest nu daadwerkelijk een rol speelt bij racisme nu.
Zolang het als hinderlijk ervaren wordt door een groot deel van de "samenleving" is het dan nog een onschuldig feest? Of zijn onze gevoelens niet verwaarloosbaar? Verder als een zwart kindje huilend thuiskomt door dat witte kinderen hem voor zwarte piet uitmaken creëert dat een wond. Een wond die nooit dichtgaat.Misschien moeilijk voor te stellen voor velen.
ga lekker moeilijk doen over de herkomst van iets, niemand denkt daar aan das het belangrijkste, zwarte piet wordt door het overgrote gedeelte van de kinderen gewoon als positief ervaren
@Willemijn. Bedankt voor het lezen!!!In de weblog schrijf ik dat het Sint-Nicolaasfeest sinds de 18e eeuw gevierd word in Nederland.In de weblog kan maar een maximaal aantal woorden worden geplaatst dus ik kan in de reactie wat meer informatie doorgeven. Het schilderij waar je het over hebt is "Het Sint-Nicolaasfeest" van Jan Steen.Uit 1665-1668. De 17e eeuw. Hierop laat de schilder een beeld zien van een feest dat toen door alleen de welgestelde Katholieken gevierd werd.De overgrote meerderheid van de Nederlanders was in die tijd straatarm en zeer armoedig, ze hadden geen geld om cadeaus, marsepein e.d. te kopen voor de kinderen. Deze kinderen konden wel in de kerk hun schoen zetten. Die werd dan met snoepgoed gevuld door de godvrezende, rijkere kerkgangers. Het Sint-Nicolaasfeest was toen dus geen feest dat massaal werd gevierd. Op een gegeven moment nam de slavenhandel toe, gevolg was dat Nederland en de Nederlanders welvarender werden. Er kwam grote werkgelegenheid omdat mensen steeds meer te besteden hadden en er bijvoorbeeld veel meer werk was doordat de nieuwe-rijken wilden pronken met hun geld en prachtige herenhuizen lieten bouwen. Meer werk, meer geld, dus meer reden voor bijvoorbeeld het uitbundig vieren van het Sint-Nicolaasfeest.Op het schilderij zie je een jongen onder de schoorsteenmantel staan en naar boven wijzen, in de loop van de schoorsteen. Dit geeft aan dat men toen nog geloofde dat het sinterklaas persoonlijk was die door de schoorsteen klom om pakjes af te leveren. Dit idee van een kindervriend die over daken loopt/zweeft is later ook overgewaaid naar de engelssprekende gebieden. Sinterklaas werd santa-claus, maar bleef/blijft in die getransformeerde hoedanigheid wel zelf door schoorstenen afdalen om cadeaus te brengen.
Een erg sterk stuk, alleen ik meende dat het Sint Nicolaasfeest veel ouder was dan de negentiende eeuw. Ik was namelijk laatst in het Rijksmuseum en zag daar een schilderij van Jan Steen waarin het feest, compleet met kado's, de roe, taaitaai en mandarijnen (en zonder Zwarte Piet!) wordt afgebeeld. Volgens mij onderstreept dit schilderij ook juist het argument dat Zwarte Piet geen traditie is, maar een koloniale interpretatie van de knecht van Sint Nicolaas.
@Claartje: hoe kan je dat nou ver gezocht vinden? Dacht dat Jerrel in bovenstaande column wel duidelijk genoeg was! Ik hoop ook dat meer witte mensen het nu ook beter begrijpen.
Ik vind het allemaal onzin en zwaar overdreven al die heisa rond Zwarte Piet! Maar dat je niet met een t-shirt mag rondlopen met je mening vind ik ook erg. Hierdoor schaam ik me wel om Nederlander te zijn, maar zwarte piet als erfenis van het slavernijverleden? Dat is naar mijn gevoel te ver gezocht, sorry.
Ik was als kind altijd bang voor zwarte piet en daardoor ook heel lang voor zwarte mensen. Dus als jullie hem een ander uiterlijk willen geven, heel graag!
Ik heb niks tegen het Sinterklaasfeest, maar ik vind Zwarte Piet wel racistisch. Zeker na het lezen van deze column. Waarom geven we hem niet gewoon een ander kleurtje of ander uiterlijk? Dan hoeft er verder niks te veranderen en is iedereen blij!
I totally agree! Vooral na dit weekend is de onschuld van zwarte piet ontkracht.
Auteur
Jerrel S. Kammeron is op 10 april 1970 geboren te Paramaribo (Suriname). Hij woont sinds 1973 in Nederland en is opgegroeid in Heerenveen (Friesland). Momenteel is hij 'ín between jobs' en besteed hij veel tijd aan (voornamelijk) historisch onderzoek. Jerrel schrijft veel, van songteksten en korte verhalen tot gedichten. Ook is hij uitvinder(in de fase van patenteren) en heeft hij een vaste relatie met een lieve, mooie en superintelligente Afro-Surinaamse vrouw.
Eerdere blogs
- Geen eerdere blogs