Op 1 juli 1863 voltrok zich een dramatische maatschappelijke verandering in het Koninkrijk der Nederlanden: 45.000 mensen die tot die datum tot slaaf gemaakt waren, werden vrijverklaard. Ze hadden bijna 300 jaar geleefd onder een mensonwaardig systeem, waarin blanke meesters hen dagelijks van hun menswaardigheid beroofden en hen onder constante bedreiging met geweld slavenarbeid lieten verrichten. Dat systeem kwam ten einde en zou reden moeten zijn geweest voor dagen van gejuich en gejubel in iedere beschaafde natie. In Nederland bleef het muisstil. Er werd nauwelijks gesproken over deze fundamentele verandering in moraal en beschaving. 

Dr. Glenn Willemsen, directeur van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en erfenis (NiNsee) heeft een onthullend boek geschreven over de eerste dag in vrijheid: 1 juli 1863. Hoe werd deze dag voorbereid in Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen? Heeft het Koninklijk Huis in de persoon van Koning Willem III zich ingespannen voor de afschaffing van de slavernij? Hoe leefde de Nederlandse bevolking toe naar deze dag? Hoe werd de dag gevierd en beleefd? Waarom namen de slaafgemaakten op die dag geen wraak op hun meesters?