De transatlantische slavenhandel behoort tot een van de meest bediscussieerde thema's van de slavernijgeschiedenis. Ondanks het vele onderzoek op dit terrein en de enorme hoeveelheid informatie die er intussen over de ruim drie eeuwen durende slavenhandel bestaat, blijft het onderwerp controversieel.

De meest gestelde vragen betreffen onder andere de aantallen vervoerde Afrikanen, de betrokkenheid van de Afrikanen zelf bij de handel, de gevolgen van de handel voor Afrika en voor de ontvangende landen, de winsten die de handel opleverde en de betekenis van de ontstane geldstromen voor Europa.

Wanneer werden Afrikanen voor het eerst tot slaaf gemaakt door Europeanen?
Met de handel in tot slaaf gemaakte Afrikanen, werd in 1442 door de Portugezen een aanvang gemaakt. Deze Afrikanen werden naar Portugal gebracht. 

Wanneer werden de eerste Afrikanen overgebracht naar de Amerika's en wanneer voor het laatst?
De eerste Afrikanen kwamen naar alle waarschijnlijkheid in 1519 in de Verenigde Staten aan. In 1867 kwam het laatste schip met slaafgemaakten uit Afrika.

Wanneer werd de slavenhandel voor het eerst afgeschaft?
De slavenhandel werd in 1807 door de Engelsen afgeschaft.

Om hoeveel tot slaafgemaakte personen ging het precies?
Over de precieze aantallen Afrikanen die gedwongen naar de America's werden vervoerd, worden er nog altijd discussies gevoerd. De meest exacte berekeningen noemen aantallen tussen de 11 en 13 miljoen personen. Maar er zijn schattingen die de 20 miljoen overschrijden. De eerste historicus die een serieuze census van de Atlantische handel maakte is Philip D. Curtin geweest. Zijn in 1969 verschenen boek: The Atlantic Slave Trade: A Census (Madison 1969) geldt nog steeds als een standaardwerk.

Hoe kan ik zo volledig mogelijke informatie vinden over de transatlatische slavenreizen?
Het meest volledige materiaal is recentelijk bijeen gebracht aan het W.E.B. Du Bois Institute for African and African American Research, aan de Harvard Universiteit, USA en vastgelegd op een Cd-rom. Daar wordt onder leiding van David Eltis en G. Ugo Nwokeji gewerkt aan een database met informatie over 27.227 transatlantische slavenreizen die tussen 1650 en 1867 werden ondernomen. Op deze Cd-rom treft u informatie aan over diverse onderwerpen zoals: aantallen, bemanningen, de aard van het verzet, mortaliteit, duur van de reizen, enz.

Zie: David Eltis e.a. The Trans-Atlantic Slave Trade: a Database on CD-Rom.  Deze database bevat informatie over tenminste tweederde van de slavenreizen die gemaakt zijn.

Voor hoeveel tot slaafgemaakte personen heeft Nederland gezorgd? 
Het aandeel van de Nederlandse betrokkenheid bij de slavenhandel wordt geschat op plusminus 500.000 personen. De meest uitvoerige studie over de Nederlandse betrokkenheid bij de slavenhandel is nog steeds het standaard werk van Johannes Postma, The Dutch in the Atlantic Slave Trade, 1600-1814. (Cambridge, Mass., 1990).

Voor meer informatie zie de literatuur index: