Opgroeien in slavernij, in heden en verleden – Aspha Bijnaar (red.)

Uitgegeven in samenwerking met KIT Publishers

In Suriname, de Nederlandse Antillen en Aruba hebben tot 1863 honderdduizenden slaven gewerkt op suiker-, koffie- en katoenplantages, in zoutpannen en in de huishouding. Daar waren veel meer kinderen bij dan tot voor kort werd aangenomen.

In de eerste delen van de bundel Opgroeien in slavernij, in heden en verleden gaan onderzoekers in op de omstandigheden waaronder deze kinderen opgroeiden.

Hoewel de slavernij overal ter wereld al lang is afgeschaft, leven nog steeds miljoenen kinderen in slavernij. In het laatste deel van deze publicatie gaan de onderzoekers in op de huidige vormen van (gedwongen) kinderarbeid.

Dr. Aspha Bijnaar (NiNsee), dr. Dienke Hondius (Vrije Universiteit), prof. Alex van Stipriaan Luïscius (Erasmus Universiteit en Tropenmuseum), Elise Verheij (COS Zuid-Holland), Ronald Donk (Stichting OONC), dr. Rose Mary Allen (Universiteit Nederlandse Antillen en Allen Social Research and Consultancy), Luc Alofs (Instituto Pedagogico Aruba), prof. Wim Rutgers (Universiteit Nederlandse Antillen, IOL), Jaimie McIntyre MA (Kunstgeschiedenis UvA), Mercita M. Coronel (publicist), prof. Kristoffel Lieten (Universiteit van Amsterdam, IISG en IREWOC), Sarah de Vos (IREWOC) en dr. Birendra Raj Giri (Open University Milton Keynes) leverden een bijdrage aan deze bundel.

Kind aan de Ketting. Opgroeien in slavernij, toen en nu – Ineke Mok (red.)

Gemaakt door Bureau Cultuursporen, in opdracht van het NiNsee

Kind aan de Ketting. Opgroeien in slavernij, toen en nu is een lesboek voor het voortgezet onderwijs. In het boek wordt ingegaan op de vraag wat een slaaf is, wat slavernij is, en wat moderne slavernij is. Het boek bespreekt bovendien de levens en ervaringen van kindslaven vroeger in Suriname, op de Nederlandse Antillen en Aruba. Aan de hand van boeiende casussen worden de ervaringen van de kindslaven van nu in landen als West-Afrika, China, India beschreven.

Aan het boekje werkten een groot aantal onderzoekers mee. Het kwam uit in 2009 en beleefde in datzelfde jaar nog zijn tweede druk.

De Marronvrouw in de stad – Martina Amoksi

“Een meisje is de rijkdom van de bee” is een uitdrukking die de centrale rol van de vrouw in de marrongemeenschap kenmerkt. De bee is een groep marrons met een matrilineaire verwantschap tussen de leden. De marrons ontwikkelden onder uiterst moeilijke omstandigheden een nieuwe cultuur met veel Afrikaanse elementen.

In dit boek plaatst Amoksi, zelf een nazaat van de marrons, de rol en positie van de marronvrouwen in een historisch perspectief. Uit haar analyse blijkt dat de marronvrouwen een grote bijdrage hebben geleverd aan het overleven van de marrongemeenschappen sinds hun oprichting tot heden.

De centrale vraag in dit boek gaat over de effecten van de urbanisatie, in de tweede helft van de twintigste eeuw, op de sociaal-economische positie van de marronvrouwen in Suriname. Daarbij gaat Amoksi voornamelijk in op de historische positie van de marronvrouwen en de manier waarop die positie in het heden doorwerkt.

Deze publicatie is de eerste beschrijving van een systematisch onderzoek waarin de marronvrouw centraal staat. Hiermee wordt een belangrijke lacune in de historiografie van Suriname aangevuld, namelijk die van de bijdrage van vrouwen aan de geschiedenis van Suriname. Hopelijk leidt het ook tot een beter begrip voor de positie van de marronvrouw in de Surinaamse samenleving.

Tula – Artwell Cain (red.)

Op 17 augustus 1795 brak op Curaçao een slavenopstand uit, geleid door Tula. Deze opstand eindigde met de executie van ruim honderd tot slaaf gemaakten. De uitermate wrede terechtstelling van de leiders van de opstand staat in het geheugen van veel Antillianen gegrift.

In 1985 is door proclamatie vastgesteld dat de opstand voortaan ieder jaar op 17 augustus wordt herdacht en de leiders van de opstand worden geëerd. Ook is in dat jaar de Parke di Lucha pa Libertat (Park voor de Vrijheidsstrijd) geopend. Anders dan op Curaçao is in Suriname 1 juli, de dag waarop de slavernij officieel werd afgeschaft, de dag van de vrijheid.

In het boek worden verschillende thema’s behandeld. Don Martina, ex-premier van de Nederlandse Antillen, gaat in op de betekenis van 1795 voor de huidige positie van de Antilianen mede in relatie tot Nederland; Charles do Rego bespreekt onder meer de relatie tussen de opstand en de Franse revolutie; en de Surinaamse historicus Sandew Hira analyseert de Antilliaanse opstand op basis van originele bronnen en plaatst deze in een internationaal kader. Het boek is zowel in het Nederlands als in het Papiamento beschikbaar.

Alles voor de Vrede – Frank Dragtenstein

Alles voor de Vrede gaat over de brieven van de verzetsstrijder en ex-slaaf Boston Band. Hij bewerkstelligde door zijn correspondentie met het koloniaal bestuur in Paramaribo de vrede tussen dat bestuur en de marrons in het oosten van Suriname en gaf die vrede vorm. De brieven van Boston zijn uniek, omdat ze door een (ex-)slaaf zijn geschreven in een periode waarin tot slaaf gemaakten niet of nauwelijks schreven en het hun zelfs vaak verboden was te leren lezen en schrijven. Bovendien zijn er heel weinig schriftelijke getuigenissen uit bovengenoemde periode overgeleverd, waardoor de brieven van grote betekenis zijn voor de historiografie van de slavernij.

Boston arriveerde vermoedelijk na het jaar 1749 in Suriname en stierf in 1766. Hij werd een van de leiders van rebellerende slaven in Oost-Suriname.

Catalog C en D Hernhutter Archieven Suriname - H.E. Lamur, N. Boldewijn en R. Dors

In 2005 is een begin gemaakt met het transcriberen en analyseren van de Catalogus der Negergemeine, een van de vele soorten documenten waarin de zendelingen van de Evangelische Broedergemeente Suriname gegevens over slaven en hun nazaten vastlegden. Deze catalogi kunnen als doopregisters worden beschouwd. Inmiddels hebben onderzoekers prof. dr. H. E. Lamur, mr. N. Boldewijn en drs. R. Dors het materiaal van negen van de in totaal twintig catalogi die in het archief van de EBG zijn getraceerd, getranscribeerd. Het relatief grote aantal getranscribeerde catalogi maakt het mogelijk om van enkele families genealogische gegevens te verzamelen.

In 2009 verschenen in deze serie Catalog C en D.

Artikelen

• Aspha Bijnaar: boekbespreking van “Zwart; Sambo, Tien kleine negertjes, PijpjeDrop, Pompernikkel en anderen. Het beeld van de zwarte mens in de Nederlandse illustratiekunst 1880-1980”, geschreven door Jeroen Kapelle en Dirk J. Tang

In: OSO, tijdschrift voor  Surinamistiek en het Caraïbisch gebied.

• Aspha Bijnaar: “‘Veel meysie genoeg daar gij u plasier kan hebben, en denke niet om uw vrouw’. De wetenschappelijke relevantie van brieven van (witte) plantersvrouwen voor het onderzoek naar de transatlantische slavernij”.

In: Sailing Letters, Koninklijke Bibliotheek.

• Aspha Bijnaar: “Breaking the taboo of exhibiting past slavery together with modern slavery”.

In: Exhibiting Slavery, Engeland, Horniman Museums Publishers.

• Aspha Bijnaar: “Kinderlijke onschuld. Beelden van slavernij in Suriname”.

      In Kind aan de Ketting. Opgroeien in slavernij, toen en nu, Amsterdam, KIT Publishers

• Artwell Cain: “Colour Blindness and Dutch integration policy in relation to Surinamese, Antilleans and Arubans”.

In Trajectories of Emancipation Volume One, Kwame Nimako, Stephen Small en Artwell Cain (red). Nog te verschijnen.

• Artwell Cain: “Ambiguous Citizenship as impediment to social mobility in the Netherlands: The case of Afro-Caribbean Dutch”.

      In Peoples without State, Ramon Grosfoguel (red). Nog te verschijnen.

• Kwame Nimako en Stephen Small: “Theorizing Black Europe and African Diaspora: Implications for citizenship, nativism and xenophobia”.

      In Black Europe and the African Diaspora, VS, University of Illinois Press.

• Kwame Nimako, Amy Abdou en Glenn Willemsen: “Chattel Slavery and Racism: Reflections on the Dutch Experience”.

       In Dutch Racism, Philomena Essed en Isabel Hoving.(red). Nog te verschijnen.

• Kwame Nimako: “Nkrumah, African Awakening and Neo-colonialism: How black America awakened Nkrumah and Nkrumah awakened Black America”.

In The Black Scholar, Journal of Black Studies and Research, Oakland, Black World Foundation.